گفت : اجتمع آل محمّد ( 1 ) على الجهر ببسم اللَّه الرّحمن الرّحيم و على قضاء ما فات من الصّلوة فى اللَّيل بالنّهار ، و على قضاء ما فات فى النّهار باللَّيل ، و على أن يقولوا في اصحاب النّبى - صلَّى اللَّه عليه و آله و سلَّم - أحسن قول ، گفت : آل محمّد - عليهم السّلام - اجماع كردند بر آن كه آواز بر بايد داشتن بدين آيت و بر قضاى نماز شب به روز بايد كردن ، و قضاى نماز روز به شب . و در صحابهء رسول - عليه السّلام - و رضى عنهم - خير بايد گفتن ، و در سبب نزول اين آيت كه : وَلا تَجْهَرْ بِصَلاتِكَ وَلا تُخافِتْ بِها ( 2 ) . . . ، آورده‌اند كه : رسول - صلَّى اللَّه عليه و آله و سلَّم - به مكّه چون نماز كردى ، آواز بلند برداشتى به ( 3 ) * ( بِسْمِ اللَّه الرَّحْمنِ الرَّحِيمِ ) * ( 4 ) . آنگه مشركان گفتند : رحمان يمامه را مىخواند ، يعنى مسيلمهء كذّاب را . رسول - صلَّى اللَّه عليه و آله و سلَّم - آواز نرم كرد به اين آيت چنان كه كس نمىشنيد ، حق تعالى اين آيت فرستاد : وَلا تَجْهَرْ بِصَلاتِكَ وَلا تُخافِتْ بِها ( 5 ) . . . ، يعنى و لا تجهر بصلاتك جهرا يسمعه المشركون فيستهزؤون و لا تخافت بها اخفاتا لا يسمعه أصحابك و ابتغ بين ذلك سبيلا . اكنون به تفسير آيت ابتدا كنيم . قوله - تعالى و تقدّس : * ( بِسْمِ اللَّه الرَّحْمنِ الرَّحِيمِ ) * ( 6 ) ، آيتى است - چنان كه بيان كرديم - و « با » تعلَّق دارد به محذوفى ، براى آن كه حرف جرّ را لا بد متعلَّقى بايد ، و آن محذوف يا خبر باشد از او [ 9 - پ ] جلّ جلاله - يا امر باشد ما را . تقدير خبر چنين باشد كه : أبدأ بسم اللَّه ، ابتدا مىكنم اين كتاب مجيد را به نام خدا ( 7 ) . و امر چنين باشد كه : ابدؤا بسم اللَّه ، ابتدا كنى به كارها به نام من . و رسول - صلَّى اللَّه عليه و آله و سلَّم - مىگويد : كلّ أمر ذي بال لم يبدأ فيه ببسم اللَّه الرّحمن الرّحيم فهو ابتر ، هر كار كه آن را قدرى و منزلتى باشد ( 8 ) ، ابتداى آن كار نه به نام او كنند ، آن كار ابتر و بريده ( 9 ) باشد . و خداى تعالى ما را در چند جايگاه فرمود كه : ابتدا كنيم به اين نام در قراءت في قوله تعالى : اقْرَأْ بِاسْمِ رَبِّكَ ( 10 ) . . . ، و در ذبح في قوله تعالى :

--> ( 1 ) . همهء نسخه بدلها عليهم السّلام . ( 2 ، 5 ) . سورهء بنى اسرائيل ( 17 ) آيهء 110 . ( 3 ) . همهء نسخه بدلها قراءت . ( 4 ، 6 ) . سورهء فاتحة الكتاب ( 1 ) آيهء 1 . ( 7 ) . مج ، دب ، لب ، فق ، وز ، مر : خود . ( 8 ) . فق ، مر و . ( 9 ) . فق ، مر : دم بريده . ( 10 ) . سورهء علق ( 96 ) آيهء 1 .